hieu171ce
10-27-2008, 03:37 PM
GS.TS. Đoàn Định Kiến:
Trước hết tôi xin được gửi lời chào thân ái nhất và chúc thành công đến tất cả các thành viên ketcau.com. Tôi xin được phép không trả lời những câu hỏi thuộc về lĩnh vực kết cấu bê tông cốt thép, nền móng, đường, quản lý xây dựng vì không thuộc chuyên môn của tôi. Tôi nhận được 90 câu hỏi. Tôi xin được tập hợp lại thành 5 vấn đề như sau. Đề nghị các bạn có câu hỏi thuộc vấn đề nào thì tim hiểu trong đó.
1. Tiêu chuẩn thiết kế thép
2. Vật liệu thép
3. Kết cấu nhà thép tiền chế
4. Kết cấu giàn không gian
5. Các vấn đề về học tập nghiên cứu kết cấu thép
I. Vấn đề tiêu chuẩn thiết kế kết cấu thép.
TCTK kết cấu thép hiện hành là TCXDVN 338 :2005. Tiêu chuẩn này giống như tiêu chuẩn cũ TCVN 5575: 1991 đều được biên soạn dựa trên tiêu chuẩn của Liên Xô SNiP năm 1982. Vấn đề áp dụng tiêu chuẩn của Liên Xô, hay Châu Âu hay Hoa Kỳ đã được thảo luận rất nhiều trong các tiểu ban xây dựng cùa Bộ Xây dựng và đi đến nhất trí là ở thời điểm này vẫn nên tiếp tục dựa vào tiêu chuẩn Liên Xô đồng thời tích cực chuẩn bị cho việc áp dụng tiêu chuẩn Châu Âu (EN) trong các năm tới. Trước hết nên nói ngay tiêu chuẩn SNiP của Nga không phải lạc hậu như một số người nghĩ. Mỗi tiêu chuẩn đều là kết quả của một nền học thuật mà ta được biết học thuật của Liên Xô trong lĩnh vực xây dựng là rất cao tương đương như các nước Âu Mĩ.
TCTK kết cấu thép mới TCXDVN 338:2005 có một số thay đổi theo hướng tiên tiến và cập nhật so với tiêu chuẩn cũ. Nếu có điều kiện sau này tôi sẽ đi trình bày kỹ vào các điều khác biệt của hai TC, hôm nay xin phép không đi sâu vào vấn đề này.
"II. Về Vật liệu thép
Ta được biết thép do VN sản xuất hầu hết là cốt thép của KCBT, còn thép hình và thép tấm cho kết cấu thép là rất ít. Hầu như vật liệu làm kết cấu thép là phải nhập ngoại. Các nguồn thép nhập ngoại chính của ta hiện nay là thép của Trung Quốc theo tiêu chuẩn GB, thép của Hàn Quốc và của Nhật theo tiêu chuẩn JIS, thép của các nước Đông Nam Á như Đài Loan, Inđônêsia theo tiêu chuẩn ASTM, thép của Châu Âu theo tiêu chuẩn EN. Giá thép của Trung Quốc rẻ nhất và chất lượng cũng tương đương các thép khác cùng số hiệu. Tuy nhiên việc sử dụng vật liệu thép không liên quan đến việc dùng tiêu chuẩn của nước làm ra thép. Tiêu chuẩn TCXDVN của ta có thể áp dụng được với mọi loại thép của các nước.
Về triển vọng phát triển ngành kết cấu thép của VN trong 10 năm tới.
Được biết Chính phủ mới ký cho phép 3 dự án lớn về sản xuất thép ở Dung Quất, Hà Tĩnh, Bà Rịa – Vũng Tàu với sản lượng trên dưới 6 triệu tấn / 1 năm. Hy vọng rằng khi các công trình này đi vào sản xuất thì chúng ta có đủ khả năng để phát triển kết cấu thép. Theo ý riêng tôi và các bạn đồng nghiệp, KC thép ở nước ta có thể phát triển theo các hướng sau:
- Kết cấu nhà tiền chế
- Kết cấu thép nhẹ (kết cấu thành mỏng, kết cấu hợp kim nhôm)
- Kết cấu ống (giàn không gian, các công trình dầu khí)
- Kết cấu nhà cao tầng."
III. Kết cấu nhà thép tiền chế
Đây là kết cấu rất phổ biến hiện nay mà các tài liệu của ta còn rất ít. Để làm tốt việc thiết kế loại kết cấu này, cần có một giáo trình chuyên đề đầy đủ chừng 45 tiết học. Tôi rất muốn viết tập 2 của bộ sách kết cấu thép mang tên Thiết kế kết cấu thép nhà tiền chế nhưng chắc là không làm được vì điều kiện sức khoẻ. Ở đây tôi chỉ trả lời vài câu hỏi liên quan đến vấn đề này.
1. Về TC thiết kế. Ta chưa có 1 tiêu chuẩn riêng về loại kết cấu này cho nên vẫn sử dụng 2 tiêu chuẩn chung là TCXDVN 338: 2005 cho kết cấu thép và TCVN 2737: 1995 cho tải trọng. Tuy nhiên TCXDVN 338: 2005 không có điều khoản riêng về tính cấu kiện tiết diện vát nên việc áp dụng tiêu chuẩn này có khó khăn và thường được vận dụng theo cách hiểu của kỹ sư. Các tiêu chuẩn nước ngoài như BS của Anh hoặc AS của Úc đều có các điều quy định rõ ràng cho loại tiết diện vát. Theo ý tôi BXD rất nên biên soạn và ban hành một bản hướng dẫn về cách thiết kế các nhà tiền chế.
2. Về cách tính toán. Việc xác định nội lực của khung được thực hiện theo các phần mềm như SAP2000 hoặc STAAD-PRO, v.v…, sau đó chọn tiết diện và kiểm tra an toàn theo quy phạm được sử dụng. Một số công ty có các phần mềm chuyên dụng của mình như công ty Zamil hoặc Bluecopesteel ... , có thể thiết kế kích thước tối ưu cho kết cấu.
3. Về giải pháp cấu tạo. Nhà tiền chế có những giải pháp cấu tạo riêng biệt mà các loại nhà truyền thống không áp dụng, ví dụ hệ xà gồ, hệ giằng mái, hệ giằng cột liên kết ngách, liên kết chân cột v.v…. Việc tính toán các giải pháp và cấu tạo này thường dựa vào các quy phạm nước ngoài hoặc các phương pháp gần đúng. Ví dụ: xà gồ và dầm tường là các cấu kiện thành mỏng tạo hình nguội không được dùng TVXDVN 338: 2005 chuyên cho kết cấu cứng mà phải được tính toán theo quy phạm riêng; Hiện nay VN chưa có quy phạm này. Các nút liên kết rất trọng yếu đối với sự an toàn của kết cấu công trình cần được thiết kế chuẩn xác.
IV. Kết cấu giàn không gian.
Đây cũng là một dạng kết cấu có nhiều vấn đề mới về các thiết kế, chế tạo và dựng lắp. Đã có một số giáo trình chuyên đề về vấn đề này. Năm 2003, bộ môn kết cấu thép trường ĐHXD đã biên soạn cho thành phố Hà Nội một bộ tài liệu hướng dẫn việc thiết kế và thi công loại kết cấu này nhưng vì lý do gì đó chưa được ban hành. Bạn đọc quan tâm có thể liên lạc với bộ môn KC thép trường XD để tìm hiểu.
V. Về việc học tập và nghiên cứu kết cấu thép.
Tôi hoan nghênh các bạn trẻ muốn đi sâu vào học tập và nghiên cứu kết cấu thép và sẵn sàng trao đổi giúp đỡ với các bạn. Hiện nay ở HN có 2 đơn vị chuyên đào tạo giảng dạy về kết cấu thép là bộ môn kết cấu thép trường ĐHXD (Trưởng bộ môn là Phó giáo sư Phạm Văn Hội) và bộ môn kết cấu thép trường ĐH Kiến Trúc (Trưởng bộ môn Tiến sĩ Đoàn Tuyết Ngọc). Môn học kết cấu thép luôn luôn là môn học dài và khó đối với sinh viên, nhưng thực ra không nặng bằng chương trình của nước ngoài như Anh, Pháp, Mỹ, Nga. Sách giáo khoa các nước đó giảng rất kỹ về phần cơ bản còn sách của ta thì lại nói kỹ về các công trình cụ thể. Ví dụ sách của ta nói tỉ mỉ về cách xác định tải trọng gió tĩnh và động lên cột cao trong khi sách của nước ngoài hầu như không nói đến, nhưng khi cần thiết sinh viên và kỹ sư của họ vẫn có thể tự tìm tài liệu để thiết kế được.
Một bạn sinh viên ĐHGTVT có hỏi tôi nên tính toán cầu theo quy định mới hay cũ. Theo tôi câu trả lời là rõ ràng: Quy trình mới (dựa trên TC AASHTO của Mỹ) đã được Bộ Giao thông ban hành từ vài năm nay thay thế cho quy trình cũ dựa trên tiêu chuẩn Liên Xô. Đương nhiên một kỹ sư phải áp dụng quy trình hiện hành…
Tôi trả lời các câu hỏi theo kiểu tâp hợp vấn đề, chắc chắn còn để sót nhiều câu hỏi khác chưa được trao đổi. Mong các ban trực tiếp đặt thêm câu hỏi. Tôi sẽ nghiên cứu và trả lời trong một buổi giao lưu khác.
Cuối cùng, một lần nữa xin chúc các thành viên ketcau.com sức khỏe, thành công trong công việc, học tập và cuộc sống."
Trước hết tôi xin được gửi lời chào thân ái nhất và chúc thành công đến tất cả các thành viên ketcau.com. Tôi xin được phép không trả lời những câu hỏi thuộc về lĩnh vực kết cấu bê tông cốt thép, nền móng, đường, quản lý xây dựng vì không thuộc chuyên môn của tôi. Tôi nhận được 90 câu hỏi. Tôi xin được tập hợp lại thành 5 vấn đề như sau. Đề nghị các bạn có câu hỏi thuộc vấn đề nào thì tim hiểu trong đó.
1. Tiêu chuẩn thiết kế thép
2. Vật liệu thép
3. Kết cấu nhà thép tiền chế
4. Kết cấu giàn không gian
5. Các vấn đề về học tập nghiên cứu kết cấu thép
I. Vấn đề tiêu chuẩn thiết kế kết cấu thép.
TCTK kết cấu thép hiện hành là TCXDVN 338 :2005. Tiêu chuẩn này giống như tiêu chuẩn cũ TCVN 5575: 1991 đều được biên soạn dựa trên tiêu chuẩn của Liên Xô SNiP năm 1982. Vấn đề áp dụng tiêu chuẩn của Liên Xô, hay Châu Âu hay Hoa Kỳ đã được thảo luận rất nhiều trong các tiểu ban xây dựng cùa Bộ Xây dựng và đi đến nhất trí là ở thời điểm này vẫn nên tiếp tục dựa vào tiêu chuẩn Liên Xô đồng thời tích cực chuẩn bị cho việc áp dụng tiêu chuẩn Châu Âu (EN) trong các năm tới. Trước hết nên nói ngay tiêu chuẩn SNiP của Nga không phải lạc hậu như một số người nghĩ. Mỗi tiêu chuẩn đều là kết quả của một nền học thuật mà ta được biết học thuật của Liên Xô trong lĩnh vực xây dựng là rất cao tương đương như các nước Âu Mĩ.
TCTK kết cấu thép mới TCXDVN 338:2005 có một số thay đổi theo hướng tiên tiến và cập nhật so với tiêu chuẩn cũ. Nếu có điều kiện sau này tôi sẽ đi trình bày kỹ vào các điều khác biệt của hai TC, hôm nay xin phép không đi sâu vào vấn đề này.
"II. Về Vật liệu thép
Ta được biết thép do VN sản xuất hầu hết là cốt thép của KCBT, còn thép hình và thép tấm cho kết cấu thép là rất ít. Hầu như vật liệu làm kết cấu thép là phải nhập ngoại. Các nguồn thép nhập ngoại chính của ta hiện nay là thép của Trung Quốc theo tiêu chuẩn GB, thép của Hàn Quốc và của Nhật theo tiêu chuẩn JIS, thép của các nước Đông Nam Á như Đài Loan, Inđônêsia theo tiêu chuẩn ASTM, thép của Châu Âu theo tiêu chuẩn EN. Giá thép của Trung Quốc rẻ nhất và chất lượng cũng tương đương các thép khác cùng số hiệu. Tuy nhiên việc sử dụng vật liệu thép không liên quan đến việc dùng tiêu chuẩn của nước làm ra thép. Tiêu chuẩn TCXDVN của ta có thể áp dụng được với mọi loại thép của các nước.
Về triển vọng phát triển ngành kết cấu thép của VN trong 10 năm tới.
Được biết Chính phủ mới ký cho phép 3 dự án lớn về sản xuất thép ở Dung Quất, Hà Tĩnh, Bà Rịa – Vũng Tàu với sản lượng trên dưới 6 triệu tấn / 1 năm. Hy vọng rằng khi các công trình này đi vào sản xuất thì chúng ta có đủ khả năng để phát triển kết cấu thép. Theo ý riêng tôi và các bạn đồng nghiệp, KC thép ở nước ta có thể phát triển theo các hướng sau:
- Kết cấu nhà tiền chế
- Kết cấu thép nhẹ (kết cấu thành mỏng, kết cấu hợp kim nhôm)
- Kết cấu ống (giàn không gian, các công trình dầu khí)
- Kết cấu nhà cao tầng."
III. Kết cấu nhà thép tiền chế
Đây là kết cấu rất phổ biến hiện nay mà các tài liệu của ta còn rất ít. Để làm tốt việc thiết kế loại kết cấu này, cần có một giáo trình chuyên đề đầy đủ chừng 45 tiết học. Tôi rất muốn viết tập 2 của bộ sách kết cấu thép mang tên Thiết kế kết cấu thép nhà tiền chế nhưng chắc là không làm được vì điều kiện sức khoẻ. Ở đây tôi chỉ trả lời vài câu hỏi liên quan đến vấn đề này.
1. Về TC thiết kế. Ta chưa có 1 tiêu chuẩn riêng về loại kết cấu này cho nên vẫn sử dụng 2 tiêu chuẩn chung là TCXDVN 338: 2005 cho kết cấu thép và TCVN 2737: 1995 cho tải trọng. Tuy nhiên TCXDVN 338: 2005 không có điều khoản riêng về tính cấu kiện tiết diện vát nên việc áp dụng tiêu chuẩn này có khó khăn và thường được vận dụng theo cách hiểu của kỹ sư. Các tiêu chuẩn nước ngoài như BS của Anh hoặc AS của Úc đều có các điều quy định rõ ràng cho loại tiết diện vát. Theo ý tôi BXD rất nên biên soạn và ban hành một bản hướng dẫn về cách thiết kế các nhà tiền chế.
2. Về cách tính toán. Việc xác định nội lực của khung được thực hiện theo các phần mềm như SAP2000 hoặc STAAD-PRO, v.v…, sau đó chọn tiết diện và kiểm tra an toàn theo quy phạm được sử dụng. Một số công ty có các phần mềm chuyên dụng của mình như công ty Zamil hoặc Bluecopesteel ... , có thể thiết kế kích thước tối ưu cho kết cấu.
3. Về giải pháp cấu tạo. Nhà tiền chế có những giải pháp cấu tạo riêng biệt mà các loại nhà truyền thống không áp dụng, ví dụ hệ xà gồ, hệ giằng mái, hệ giằng cột liên kết ngách, liên kết chân cột v.v…. Việc tính toán các giải pháp và cấu tạo này thường dựa vào các quy phạm nước ngoài hoặc các phương pháp gần đúng. Ví dụ: xà gồ và dầm tường là các cấu kiện thành mỏng tạo hình nguội không được dùng TVXDVN 338: 2005 chuyên cho kết cấu cứng mà phải được tính toán theo quy phạm riêng; Hiện nay VN chưa có quy phạm này. Các nút liên kết rất trọng yếu đối với sự an toàn của kết cấu công trình cần được thiết kế chuẩn xác.
IV. Kết cấu giàn không gian.
Đây cũng là một dạng kết cấu có nhiều vấn đề mới về các thiết kế, chế tạo và dựng lắp. Đã có một số giáo trình chuyên đề về vấn đề này. Năm 2003, bộ môn kết cấu thép trường ĐHXD đã biên soạn cho thành phố Hà Nội một bộ tài liệu hướng dẫn việc thiết kế và thi công loại kết cấu này nhưng vì lý do gì đó chưa được ban hành. Bạn đọc quan tâm có thể liên lạc với bộ môn KC thép trường XD để tìm hiểu.
V. Về việc học tập và nghiên cứu kết cấu thép.
Tôi hoan nghênh các bạn trẻ muốn đi sâu vào học tập và nghiên cứu kết cấu thép và sẵn sàng trao đổi giúp đỡ với các bạn. Hiện nay ở HN có 2 đơn vị chuyên đào tạo giảng dạy về kết cấu thép là bộ môn kết cấu thép trường ĐHXD (Trưởng bộ môn là Phó giáo sư Phạm Văn Hội) và bộ môn kết cấu thép trường ĐH Kiến Trúc (Trưởng bộ môn Tiến sĩ Đoàn Tuyết Ngọc). Môn học kết cấu thép luôn luôn là môn học dài và khó đối với sinh viên, nhưng thực ra không nặng bằng chương trình của nước ngoài như Anh, Pháp, Mỹ, Nga. Sách giáo khoa các nước đó giảng rất kỹ về phần cơ bản còn sách của ta thì lại nói kỹ về các công trình cụ thể. Ví dụ sách của ta nói tỉ mỉ về cách xác định tải trọng gió tĩnh và động lên cột cao trong khi sách của nước ngoài hầu như không nói đến, nhưng khi cần thiết sinh viên và kỹ sư của họ vẫn có thể tự tìm tài liệu để thiết kế được.
Một bạn sinh viên ĐHGTVT có hỏi tôi nên tính toán cầu theo quy định mới hay cũ. Theo tôi câu trả lời là rõ ràng: Quy trình mới (dựa trên TC AASHTO của Mỹ) đã được Bộ Giao thông ban hành từ vài năm nay thay thế cho quy trình cũ dựa trên tiêu chuẩn Liên Xô. Đương nhiên một kỹ sư phải áp dụng quy trình hiện hành…
Tôi trả lời các câu hỏi theo kiểu tâp hợp vấn đề, chắc chắn còn để sót nhiều câu hỏi khác chưa được trao đổi. Mong các ban trực tiếp đặt thêm câu hỏi. Tôi sẽ nghiên cứu và trả lời trong một buổi giao lưu khác.
Cuối cùng, một lần nữa xin chúc các thành viên ketcau.com sức khỏe, thành công trong công việc, học tập và cuộc sống."